GNU's Not Unix! - ΕλεÏθεÏο λογισμικό, ΕλεÏθεÏη κοινωνία

Ο πυÏήνας Linux και το έÏγο GNU

του Richard Stallman

Πολλοί χÏήστες της ΠληÏοφοÏικής χÏησιμοποιοÏν μία Ï„Ïοποποιημένη έκδοση του συστήματος GNU καθημεÏινά, χωÏίς όμως να το γνωÏίζουν. Διαμέσου μίας ιδιαίτεÏης και χαÏακτηÏιστικής σειÏάς δÏαστηÏιοτήτων η έκδοση του συστήματος GNU, ευÏέως χÏησιμοποιημένη σήμεÏα, είναι γνωστή ως “Linux”, και πολλοί χÏήστες δεν γνωÏίζουν το σημείο εκείνο στο οποίο συνδέεται με το έÏγο GNU.

Όντως υπάÏχει ο Linux, και αÏκετοί άνθÏωποι τον χÏησιμοποιοÏν, αλλά δεν είναι από μόνος του λειτουÏγικό σÏστημα. Ο Linux είναι απλός ένας πυÏήνας. Δηλαδή, το Ï€ÏόγÏαμμα εκείνο του λειτουÏÎ³Î¹ÎºÎ¿Ï ÏƒÏ…ÏƒÏ„Î®Î¼Î±Ï„Î¿Ï‚ που δεσμεÏει και αποδίδει τους πόÏους του Η/Î¥ σε όλα εκείνα τα Ï€ÏογÏάμματα που εκτελοÏν οι χÏήστες. Ο πυÏήνας θεωÏείται αναπόσπαστο κομμάτι του λειτουÏÎ³Î¹ÎºÎ¿Ï ÏƒÏ…ÏƒÏ„Î®Î¼Î±Ï„Î¿Ï‚, αλλά από μόνος του είναι παντελώς ανίκανος. Ο μόνος Ï„Ïόπος που μποÏεί να λειτουÏγήσει είναι να τοποθετηθεί μέσα σε ένα λειτουÏγικό σÏστημα. Ο Linux, συνήθως χÏησιμοποιείται σε συνδυασμό με το λειτουÏγικό σÏστημα GNU. Έτσι λοιπόν, το σÏστημα GNU χÏησιμοποιεί τον Linux ως πυÏήνα του.

Πολλοί χÏήστες έχουν πλήÏη άγνοια όσο αφοÏά την διάκÏιση Î¼ÎµÏ„Î±Î¾Ï Ï„Î¿Ï… πυÏήνα, τον Linux δηλαδή, και το υπόλοιπο σÏστημα GNU, στο οποίο επίσης αναφέÏονται ως “Linux”. Η αμφιλεγόμενη χÏήση της λέξης δεν βοηθάει στο να υπάÏχει πλήÏης κατανόηση. Επίσης αÏκετοί χÏήστες, πιστεÏουν πως ο Linus Torvalds με την υποστήÏιξη που είχε από όλο το κόσμο ήταν αυτός που κατασκεÏασε ολόκληÏο το λειτουÏγικό σÏστημα το 1991.

ΓενικότεÏα, οι Ï€ÏογÏαμματιστές γνωÏίζουν ότι ο Linux είναι απλός ένας πυÏήνας. Από τότε που άκουσαν όμως να αποκαλείται το όλο σÏστημα “Linux”, Ï€Ïοβλέπουν συχνά μία ιστοÏία που θα δικαιολογούσε την ονομασία ολόκληÏου του λειτουÏγικού συστήματος Ï€Ïος χάÏιν ενός πυÏήνα. Για παÏάδειγμα, υπάÏχουν αÏκετοί Ï€ÏογÏαμματιστές που νομίζουν πως Î±Ï†Î¿Ï Î¿ Linus Torvalds ολοκλήÏωσε την συγγÏαφή του πυÏήνα Linux, οι χÏήστες που τον χÏησιμοποιοÏσαν τότε, αναζήτησαν για πεÏαιτέÏω ελεÏθεÏο λογισμικό έτσι ώστε να θέσουν τον πυÏήνα σε λειτουÏγία και ότι ως αποτέλεσμα βÏήκαν αÏκετό ώστε να ολοκληÏώσουν το τότε ελεÏθεÏο συμβατό με το σÏστημα Unix.

Αυτό που βÏήκαν διόλου τυχαία -- ήταν το σχεδόν ολοκληÏωμένο σÏστημα GNU. Το διαθέσιμο ελεÏθεÏο λογισμικό που βÏήκαν ώστε να δημιουÏγηθεί ένας πλήÏες σÏστημα βÏέθηκε επειδή το έÏγο GNU δοÏλευε από το 1984 για αυτό τον σκοπό. Στο Μανιφέστο GNU είχαμε θέσει ως βασικό στόχο την υλοποίηση ενός ελεÏθεÏου λειτουÏÎ³Î¹ÎºÎ¿Ï ÏƒÏ…ÏƒÏ„Î®Î¼Î±Ï„Î¿Ï‚ συμβατό με το Unix. ΣήμεÏα αυτό το σÏστημα ονομάζεται GNU. Η ΑÏχική Ανακοίνωση του έÏγου GNU επίσης δίνει έμφαση και σε κάποια άλλα ιδιόÏÏυθμα σχέδια αυτοÏ. Από την στιγμή που είχε συγγÏαφεί ο πυÏήνας Linux, το σÏστημα GNU έπαψε να είναι πλέον μη ολοκληÏωμένο.

Τα πεÏισσότεÏα έÏγα ελεÏθεÏου Î»Î¿Î³Î¹ÏƒÎ¼Î¹ÎºÎ¿Ï ÎºÎ±Ï„Î±ÏƒÎºÎµÏ…Î¬Î¶Î¿Î½Ï„Î±Î¹ για να εξυπηÏετήσουν τις ανάγκες του καθενός. Δηλαδή, κατασκευάζονται για μια συγκεκÏιμένη δουλεία. Για παÏάδειγμα, ο Linus Torvalds κατασκεÏασε τον συμβατό με το Unix πυÏήνα Linux. Ο Donald Knuth κατασκεÏασε ένα σÏστημα διαμόÏφωσης κειμένου (TeX). Ο Bob Scheilfler κατασκεÏασε ένα παÏαθυÏικό πεÏιβάλλον (X Window System). Είναι Ï€Î¿Î»Ï Ï†Ï…ÏƒÎ¹ÎºÏŒ το να μετÏάμε την συνεισφοÏά τέτοιου είδους εÏγασιών με συγκεκÏιμένα Ï€ÏογÏάμματα που βγαίνουν από τα έÏγα αυτά.

Εάν Ï€Ïοσπαθήσουμε να μετÏήσουμε τη συνεισφοÏά του έÏγου GNU κατά τον ίδιο Ï„Ïόπο, που θα καταλήξουμε; Ένας διανομέας συμπαγών δίσκων (CD-ROM vendor) διαπίστωσε ότι σε μία διανομή “Linux”, το λογισμικό GNU ήταν ο μεγαλÏτεÏο αντιπÏόσωπος, Î±Ï†Î¿Ï Î±Ï€Î¿Ï„ÎµÎ»Î¿Ïσε πεÏίπου το 28% του ÏƒÏ…Î½Î¿Î»Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Î·Î³Î±Î¯Î¿Ï… κώδικα, συμπεÏιλαμβανομένων των σημαντικών συστατικών ελλείψει των οποίων δεν θα μποÏοÏσε να υπάÏξει σÏστημα που μποÏεί να αξιοποιηθεί. Ο Linux αποτελοÏσε πεÏίπου μόνο το 3%. Οπότε καταλαβαίνουμε τελικά, πως εάν χÏειαστεί να διαλέξουμε κάποιο όνομα για να αναφεÏόμαστε στο ποιος κατασκεÏασε τα Ï€ÏογÏάμματα του συστήματος, τότε το μόνο κατάλληλο όνομα είναι το “GNU”.

Δεν πιστεÏουμε όμως πως αυτός είναι ο σωστός Ï„Ïόπος για να εξακÏιβώσουμε την συνεισφοÏά του έÏγου GNU. Το έÏγο GNU δεν ήταν και οÏτε Ï€Ïόκειται να γίνει το έÏγο εκείνο που Ï€Ïόκειται να κατασκευάσει συγκεκÏιμένα πακέτα λογισμικοÏ. Δεν ήταν το έÏγο που στόχευε να κατασκευάσει έναν μεταγλωττιστή της C, ασχέτως του ότι κάτι τέτοιο έγινε τελικά. Επίσης δεν ήταν το έÏγο που στόχευε να κατασκευάσει έναν συντάκτη κειμένου, ασχέτως του ότι αυτό έγινε επίσης. Στην Ï€Ïαγματικότητα ο μόνος στόχος του έÏγου GNU ήταν να κατασκευάσει ένα απόλυτα ελεÏθεÏο και συμβατό με το Unix λειτουÏγικό σÏστημα: το GNU.

αÏκετοί άνθÏωποι έχουν κάνει ανεκτίμητες συνεισφοÏές όσο αφοÏά το ελεÏθεÏο λογισμικό που υπάÏχει στο σÏστημα, και φυσικά όλοι τους αξίζουν συγχαÏητήÏια. Όμως ο μόνος λόγος για τον οποίο το σÏστημα είναι ολοκληÏωμένο --και όχι απλά μια συλλογή Ï€ÏογÏαμμάτων--είναι επειδή το έÏγο GNU Ï€Ïοσπάθησε αÏκετά. ΔημιουÏγήσαμε μια λίστα με όλα τα αναγκαία Ï€ÏογÏάμματα που χÏειαζόμασταν έτσι ώστε να κατασκευάσουμε ένα ολοκληÏωμένο ελεÏθεÏο λειτουÏγικό σÏστημα. Επίσης, βÏήκαμε, γÏάψαμε, και ήÏθαμε σε επαφή με άλλους που ήθελαν να γÏάψουν τα Ï€ÏογÏάμματα που είχαμε καταγÏάψει στην λίστα. Κατασκευάσαμε Ï€Î¿Î»Ï ÏƒÎ·Î¼Î±Î½Ï„Î¹ÎºÎ¬ (1) συστατικά που δεν κινοÏν το ενδιαφέÏον ενός Ï„ÎµÎ»Î¹ÎºÎ¿Ï Ï‡Ïήστη, όμως Ï€Ïέπει να τονίσουμε πως δίχως αυτά το σÏστημα δεν θα μποÏοÏσε να λειτουÏγήσει. ΜεÏικά από αυτά τα συστατικά, όπως τα Ï€ÏογÏαμματιστικά εÏγαλεία, έγιναν διάσημα από μόνα τους ανάμεσα στους Ï€ÏογÏαμματιστές. Κατασκευάσαμε πολλά συστατικά τα οποία δεν ανήκουν στην κατηγοÏία των εÏγαλείων (2). ΠαÏάλληλα δημιουÏγήσαμε ένα αÏκετά έμπειÏο σκάκι, το GNU Chess, επειδή ένα ολοκληÏωμένο σÏστημα χÏειάζεται και παιχνίδια για την ψυχαγωγία των χÏηστών.

Στις αÏχές του '90 είχαμε ολοκληÏώσει όλο το λογισμικό του συστήματος, εκτός αυτό του πυÏήνα (όμως δουλεÏαμε το GNU Hurd, το οποίο Ï„Ïέχει στην κοÏυφή του μικÏο--πυÏήνα Mach). Η αποσφαλμάτωση του GNU Hurd τελικά φάνηκε πως ήταν μια αÏκετά πολÏπλοκη και επίπονη διαδικασία. Το GNU Hurd άÏχισε να λειτουÏγεί αξιόπιστα το 2001. Αυτή τη πεÏίοδο Ï€ÏοσπαθοÏμε να ετοιμάσουμε την νέα έκδοση του GNU συστήματος που κάνει χÏήση του GNU Hurd.

Φυσικά, δεν ήμασταν σε θέση να αναμένουμε την ολοκλήÏωση του Hurd, επειδή ο Linux ήταν διαθέσιμο. Όταν ο Linus Torvalds έγÏαψε τον Linux, τότε εκείνο το βασικό κενό του συστήματος έπαψε να υπάÏχει. Οι χÏήστες τότε μποÏοÏσαν να συνδυάζουν τον Linux μαζί με το GNU σÏστημα, για να έχουν ένα πλήÏες ελεÏθεÏο λειτουÏγικό σÏστημα: μια έκδοση του GNU συστήματος βασισμένη στον πυÏήνα Linux, εν συντομία το GNU/Linux σÏστημα. Τελικά, τα πιο Ï€Ïόσφατα έγγÏαφα τεκμηÏίωσης του Linux, μαÏÏ„Ï…ÏοÏν πως τελικά ο Linux είναι ένα πυÏήνας που χÏησιμοποιήθηκε σε συνδυασμό με το σÏστημα GNU: “Τα πεÏισσότεÏα εÏγαλεία που χÏησιμοποιοÏνται με τον Linux είναι λογισμικό GNU και συνοδεÏονται υπό την άδεια αντιγÏαφής (copyleft) του GNU. Αυτά τα εÏγαλεία δεν βÏίσκονται στην αναμονή - Ïωτήστε εμένα (ή το GNU) για πεÏισσότεÏες πληÏοφοÏίες.”

Ο συνδυασμός τους (του συστήματος GNU και του πυÏήνα Linux) μποÏεί να ακοÏγεται απλή διαδικασία, στην Ï€Ïαγματικότητα όμως δεν ήταν και τόσο απλή. ΜεÏικά από τα συστατικά (3) του GNU χÏειαζόταν ουσιαστική αλλαγή για να λειτουÏγήσουν με τον Linux. ΑναπτÏσσοντάς ένα ολοκληÏωμένο λειτουÏγικό σÏστημα ως διανομή όπου θα μποÏοÏσε να Ï„Ïέχει αξιόπιστα “εκτός του κουτιοϔ ήταν επίσης αÏκετά μεγάλη διαδικασία. ΧÏειαζόταν να διευθετήσουμε το θέμα που αφοÏά την εγκατάσταση και την εκκίνηση του συστήματος. Αυτό ήταν ένα Ï€Ïόβλημα που δεν είχαμε Ï€Ïο μελετήσει διότι δεν είχαμε φτάσει ακόμα εκεί. Πάντως, οι χÏήστες που κατασκεÏασαν τις διάφοÏες διανομές συνείσφεÏαν ουσιαστικά σε αυτό το Ï€Ïόβλημα.

Το έÏγο GNU υποστηÏίζει και τα συστήματα GNU/Linux και το σÏστημα GNU (ακόμη και με χÏήματα). ΧÏειάστηκε να δοθοÏν χÏήματα έτσι ώστε να ξαναγÏαφτοÏν οι σχετιζόμενες επεκτάσεις του Linux στην βιβλιοθήκη GNU C, έτσι ώστε να είναι τέλεια αναπτυγμένη, και τα πιο Ï€Ïόσφατα GNU/Linux συστήματα να χÏησιμοποιοÏν την Ï„Ïέχουσα έκδοση της χωÏίς να χÏειάζονται αλλαγές. Επίσης χÏειάστηκε να δοθοÏν χÏήματα για την ανάπτυξη τις διανομής Debian GNU/Linux

ΣήμεÏα, χÏησιμοποιοÏμε GNU συστήματα βασισμένα στον Linux, και ελπίζουμε στο μέλλον να χÏησιμοποιήσετε και εσείς. Επίσης, υπάÏχουν πολλές διαφοÏετικές εκδόσεις του συστήματος GNU/Linux (συνήθως ονομάζονται “διανομές”). Πολλές όμως από αυτές συμπεÏιλαμβάνουν μη-ελεÏθεÏο λογισμικό. Δυστυχώς, οι κατασκευαστές αυτών έχουν υιοθετήσει την φιλοσοφία του Linux και όχι του GNU. Ευτυχώς υπάÏχουν και απόλυτα ελεÏθεÏες διανομές GNU/Linux.

Είτε χÏησιμοποιείτε το GNU/Linux, είτε όχι, σας παÏακαλοÏμε να μην μπεÏδεÏεται τον υπόλοιπο κόσμο χÏησιμοποιώντας το όνομά “Linux”. Ο Linux είναι πυÏήνας, το πιο αναπόσπαστο κομμάτι του συστήματος. Αν δοÏμε όλο το σÏστημα ως σÏνολο τότε πάνω κάτω όλο είναι λογισμικό GNU και κάνει χÏήση του πυÏήνα Linux. Όταν μιλάτε για αυτόν το συνδυασμό παÏακαλοÏμε αναφέÏετε τον ÏŒÏο “GNU/Linux”.

Εάν χÏειάζεστε κάποιον σÏνδεσμο που να αναλÏει το “GNU/Linux”, αυτή η σελίδα καθώς και η http://www.gnu.org/gnu/the-gnu-project.el.html αποτελοÏν καλές επιλογές. Εάν χÏειάζεστε κάποιον σÏνδεσμο που να αναλÏει τον Linux, ως πυÏήνα, τότε ο http://foldoc.doc.ic.ac.uk/foldoc/foldoc.cgi?Linux είναι ένας καλός σÏνδεσμος.

Υποσημείωση: ΠέÏα από το έÏγο GNU, ένα άλλο έÏγο που λειτουÏγοÏσε ανεξάÏτητα κατασκεÏασε ένα ελεÏθεÏο λειτουÏγικό σÏστημα συμβατό με το σÏστημα Unix. Το σÏστημα αυτό είναι γνωστό ως BSD και δημιουÏγήθηκε στο πανεπιστήμιο του Berkeley. Το '80 ήταν μη ελεÏθεÏο, όμως στις αÏχές του '90 τελικά έγινε ελεÏθεÏο. Όλα τα ελεÏθεÏα λειτουÏγικά συστήματα που υπάÏχουν σήμεÏα είναι βασισμένα είτε στο σÏστημα GNU είτε στο BSD.

Οι χÏήστες μεÏικές φοÏές Ïωτάνε εάν το BSD είναι κάποια έκδοση του GNU, όπως για παÏάδειγμα το GNU/Linux. Οι κατασκευαστές του BSD εμπνεÏστηκαν από το έÏγο GNU όσο αφοÏά την ελευθεÏία του λογισμικοÏ, και για αυτό ο κώδικας του BSD συστήματος είναι ελεÏθεÏος. Ο κώδικας του συστήματος BSD διαφέÏει από τον κώδικα του συστήματος GNU. Τα συστήματα BSD σήμεÏα χÏησιμοποιοÏν μεÏικά από τα Ï€ÏογÏάμματα του GNU, όπως επίσης το σÏστημα GNU χÏησιμοποιεί μεÏικά συστατικά από το σÏστημα BSD. Ωστόσο, είναι δυο διαφοÏετικά συστήματα τα οποία αναπτÏχθηκαν ξεχωÏιστά. Οι κατασκευαστές του BSD δεν έγÏαψαν κάποιον πυÏήνα και τον ενσωμάτωσαν στο GNU σÏστημα. Για αυτό, το όνομα GNU/BSD δεν θα ταίÏιαζε σε αυτήν την πεÏίπτωση.(4)

Σημειώσεις: