Version 1.0 of the definition has been released. Please join our discussion list, contribute translations, and help us with the design of logos and buttons to identify free cultural works and licenses!

From Definition of Free Cultural Works

[edit] Сиже

Овој документ ги дефинира „Слободните дела од облаÑта на културата“ како дела или изрази кои може Ñлободно да Ñе проучуваат, применуваат, копираат и/или променуваат, од било кого и за било која цел. ИÑто така, документот опишува одредени дозволени ограничувања кои ги почитуваат или заштитуваат овие ÑуштинÑки Ñлободи. Дефиницијата прави разлика помеѓу Ñлободни дела и Ñлободни лиценци кои што можат да Ñе кориÑтат за законÑки да Ñе заштити ÑтатуÑот на некое Ñлободно дело. Дефиницијата Ñама по Ñебе не е лиценца. Таа е алатка Ñо која може да Ñе утврди дали некое дело или лиценца може да Ñе Ñмета за „Ñлободно“.

[edit] Преамбула

ОпштеÑтвениот и технолошкиот напредок овозможува ÑÑ Ð¿Ð¾Ð³Ð¾Ð»ÐµÐ¼ дел од човештвото да приÑтапува, Ñоздава, променува, објавува и диÑтрибуира различни видови на дела - уметнички дела, научни и образовни материјали, Ñофтвер, Ñтатии - на кратко: ÑÑ ÑˆÑ‚Ð¾ може да Ñе претÑтави во дигитална форма. Формирани Ñе многу заедници кои ги кориÑтат овие нови можноÑти и креираат богатÑтво од дела кои колективно може повторно да Ñе употребуваат.

Повеќето автори, без разлика на нивото поле на делување, без разлика на нивиот аматерÑки или профеÑионален ÑтатуÑ, имаат виÑтинÑки Ð¸Ð½Ñ‚ÐµÑ€ÐµÑ Ð´Ð° му даваат предноÑÑ‚ на екоÑиÑтем во кој делата може да Ñе шират, повторно употребуваат и да Ñе прават дериватни дела на креативен начин. Колку е полеÑно повторно да Ñе употребуваат делата и да Ñе прават дериватни дела, толку нашата култура Ñтанува побогата.

За да Ñе обезбеди задоволително функционирање на овој екоÑиÑтем, авторÑките дела треба да бидат Ñлободни, а под Ñлобода миÑлиме:

Овие Ñлободи ќе му бидат доÑтапни на Ñекому, Ñекаде и Ñекогаш. Тие нема да бидат ограничени од контекÑтот во кој Ñе кориÑти делото. КреативноÑÑ‚ е чин на кориÑтење на поÑтоечки реÑÑƒÑ€Ñ Ð½Ð° начин кој претходно не бил замиÑлен.

Сепак, во повеќето земји, овие Ñлободи не Ñе Ñпроведуваат туку Ñе потиÑнати од закони вообичано наречени закони за авторÑки права. Овие закони ги Ñметаат авторите за Ñоздавачи Ñлични на бог и им давааат екÑклузивен монопол над „нивната Ñодржина“. Со тоа Ñамо тие можат да кажат како повторно може да Ñе употребува нивното дело. Овој монопол го забавува процутот на културата. Тој иÑто така не ја помага економÑката Ñитуација на авторите толку многу колку што го заштитува Ð±Ð¸Ð·Ð½Ð¸Ñ Ð¼Ð¾Ð´ÐµÐ»Ð¾Ñ‚ на најмоќните издавачки компании.

И покрај овие закони, авторите можат да ги направат Ñвоите дела Ñлободни Ñо одбирање некој од многуте правни документи познати како Ñлободни лиценци. Кога еден автор ги објавува Ñвоите дела под Ñлободна лиценца тоа не значи дека тој ги губи Ñите Ñвои права. Тоа значи дека тој на Ñите други им ги дава претходно Ñпоменатите Ñлободи.

Важно е Ñекое дело кое тврди дека е Ñлободно да ги обезбедува, практично и без било каков ризик, претходно Ñпоменатите Ñлободи. Затоа понатаму даваме прецизна дефиниција на Ñлобода за лиценци и за авторÑки дела.

[edit] Идентификување на Ñлободните дела од културата

Ова е Дефиницијата за Ñлободните дела од облаÑта на културата, и кога го опишувате вашето дело, ве охрабруваме да Ñе повикате на оваа дефиниција, како на пример, "Ова дело е издадено под Ñлободна лиценца, Ñпоред Дефиницијата за Ñлободните дела од облаÑта на културата." Ðко не ви Ñе допаѓа терминот „Слободни дела од облаÑта на културата“ можете да го кориÑтите општиот термин „Слободна Ñодржина“ или пак да го поврзете Ñо едно од веќе поÑтоечките движења кои што изразуваат Ñлични Ñлободи во поÑпецифични контекÑти. ИÑто така ве охрабруваме да ги кориÑтите Логоата и копчињата за Ñлободните дела од облаÑта на културата, кои што Ñе јавна ÑопÑтвеноÑÑ‚.

Имајте на ум дека ваквото идентификување вÑушноÑÑ‚ не ги гарантира правата опишани Ñо оваа дефиниција; за Вашето дело да биде навиÑтина Ñлободно, тоа мора да кориÑти една од лиценците за Ñлободни култура или пак да биде во јавна ÑопÑтвеноÑÑ‚.

Ве обеÑхрабруваме од кориÑтње на други термини за идетификување на Ñлободните дела од облаÑта на културата кои што пренеÑуваат чиÑта дефиниција за Ñлобода, како на пример „Отворен Ñодржина“ и „Отворен приÑтап“. Овие термини чеÑто Ñе однеÑуваат на Ñодржина што е доÑтапна под „помалку реÑтриктивни“ уÑлови отколку оние што Ñе пропишани Ñо поÑтоечките закони за авторÑки права, или дури за дела што Ñе доÑтапни „Ñамо на веб мрежата“.

[edit] Дефинирање на лиценците за Ñлободна кулутра

Лиценците Ñе легални инÑтрументи преку кои што ÑопÑтвеникот на одредени права може да ги префрли тие права на други лица. Лиценците за Ñлободната култура не одземаат никакви права -- тие Ñе Ñекогаш допилнителна опција, и доколку бидат прифатени даваат Ñлободи кои што законот за авторÑки права не може да ги понуди. Кога ќе Ñе прифатат тие никогаш не ги ограничуваат или намалуваат поÑтоечките иÑклучоци од законот за авторÑки права.

[edit] Важни Ñлободи

За да Ñе препознае како „Ñлободна“ Ñпоред оваа дефиниција, лиценцата мора да ги нуди Ñледниве Ñлободи без никакви ограничувања:

[edit] Дозволени ограничувања

Сите ограничувања на употреба или диÑтрибуцијата на делата не Ñе пречка за ÑуштинÑките Ñлободи. Поточно, барањата за именување, за Ñиметрична Ñоработка (Ñ‚.е. „copyleft“), и за заштита на ÑуштинÑката Ñлобода Ñе Ñметаат за дозволени ограничувања.

[edit] Дефинирање на Ñлободните дела од облаÑта на културата

За едно дело да Ñе Ñмета за Ñлободно, мора да биде доÑтапно под некоја од Ñлободните лиценци или законÑкиот ÑÑ‚Ð°Ñ‚ÑƒÑ Ð½Ð° делото мора да ги обезбедува иÑтите ÑуштинÑки Ñлободи набројани погоре. Сепак тоа не е доволен уÑлов. ÐавиÑтина, одредено дело може да биде неÑлободно на други начини кои ги ограничуваат ÑуштинÑките Ñлободи. Ова Ñе дополнителните уÑлови кои треба да Ñе иÑполнат за некое дело Ñе Ñмета за Ñлободно:

Со други зборови, Ñекогаш кога кориÑникот на делото не може легално или практично да ги употреби неговите/нејзините оÑновни Ñлободи, делото не Ñмее да Ñе Ñмета и не треба да Ñе нарекува „Ñлободно“.

[edit] Повеќе информации

[edit] Верзии

Ðови верзии на оваа дефиниција ќе бидат објавени штом ќе Ñе поÑтигне конÑÐµÐ½Ð·ÑƒÑ (директно или преку глаÑање, како што е опишано во процеÑот на пишување) за предложените промени. Бројот на верзијата ќе биде 0.x за првичните нацрт изданија, 1.x, 2.x .. за главни изданија, x.1, x.2 .. за помали промени во изданието. Помали промени во изданието Ñе прават кога текÑтот Ñе променува на начин што нема да има влијалние на опфатот на поÑтоечките или хипотетички лиценци кои оваа дефиниција ги покрива.